Ksiądz nie jest kapłanem dla siebie

           Celem tej publikacji jest przedstawienie obrazu księdza diecezji kieleckiej – Jana Kurczaba. Jest to przedsięwzięcie zbiorowe, uczestniczy w nim bowiem wiele osób, zarówno te, które znały naszego bohatera bezpośrednio (uczniowie, wychowankowie, rodzina, znajomi), jak też te, które znały go tylko pośrednio, tzn. z relacji innych ludzi bądź z dokumentów. Obraz przez nie namalowany nie jest ani obiektywny, ani pozbawiony emocji, a wręcz przeciwnie – pełen subiektywnych ocen, niekiedy nawet wyidealizowany. Taka postawa Autorów zamieszczonych tu tekstów wynika z potrzeby dania świadectwa o kapłanie i jednocześnie złożenia mu hołdu.

           W intencji inicjatorów tego edytorskiego przedsięwzięcia niniejsza publikacja ma też szerszy cel niż tylko pokazanie jednego bohatera. Jest nim pokazanie ogólniejszej sytuacji lokalnego Kościoła w XX w. Należy bowiem pamiętać, że Kościół katolicki jest strukturą hierarchiczną. Ksiądz Jan Kurczab mógł zrobić tak wiele, ponieważ wspierali go w tym działaniu przełożeni, koledzy, a przede wszystkim jego podwładni – duchowni i świeccy.

           O czasie powstania książki zadecydowały różne okoliczności, m.in. rocznicowe: setna rocznica urodzin księdza Jana Kurczaba (2007 r.), trzydziesta rocznica jego śmierci (2008 r.).

           Adresatami naszej książki są przede wszystkim mieszkańcy Zagnańska, Proszowic i parafii sąsiednich. Opisywany tu świat jest także ich udziałem. Do tej lektury zachęcamy też krewnych, znajomych i dawnych współpracowników księdza Jana Kurczaba, oraz wszystkich tych, którzy są zainteresowani świadectwami osób o czasach XX-wiecznego zniewolenia i sposobach radzenia sobie z nim.

           Zawartość książki stanowi zbiór autoryzowanych wypowiedzi (najczęściej uprzednio nagrywanych w czasie indywidualnych rozmów). Do współpracy zostały zaproszone osoby, które – wedle wiedzy Redakcji – pozostawały w bliskich relacjach z Księdzem Janem. Wielu ważnych świadków życia i dokonań naszego kapłana jest już razem z Nim, wielu nie może już, ze względu na stan zdrowia, dzielić się swoimi doświadczeniami.

           O kolejności zamieszczania poszczególnych tekstów zdecydowały względy chronologiczne opisywanych zdarzeń oraz ich zakres tematyczny. Tom otwiera obszerny artykuł † Krystyny Długosz-Kurczabowej Historia jednego kapłana. Jest to opracowanie typu curriculum vitae, czyli życiorys wzbogacony licznymi dygresjami o charakterze historycznym, literackim, dokumentacyjnym.

           Syntetyczny charakter ma rozprawa ks. prof. Julisława Łukomskiego. Składa się z 2 części: pierwsza to przedruk z „Kieleckiego Przeglądu Diecezjalnego”, druga, będąca jej dopełnieniem, to spisana rozmowa uzupełniająca część pierwszą.

           Chronologicznie najwcześniejszy materiał zawiera tekst Miał wpływ na całe moje życie, autorstwa p. † Ireny Jarskiej, z domu Boguckiej, która znała Księdza Jana Kurczaba jeszcze z czasów przedzagnańskich – uczył ją bowiem w kieleckiej szkole, gdy pełnił obowiązki wikariusza przy katedrze. Moment przyjścia nowego proboszcza do Zagnańska opisuje p. † Witold Bimer, jego uczeń, później też przyjaciel (Wspomnienie o księdzu Janie Kurczabie – wychowawcy i przyjacielu). Czasów okupacji sięga we wspomnieniach pani Halina Gosek-Ulewińska (Kartki z kalendarza). Czasy powojenne opisuje bratanek Księdza – Józef Kurczab (Stryj, który był mi jak ojciec), a następnie † ks. kan. Jerzy Żmuda (Ksiądz Jan Kurczab – mój pierwszy proboszcz).

           Parafianka zagnańska p. Helena Danuta Garecka swoją relację pod sugestywnym tytułem Moja młodość upłynęła pod opieką Księdza Jana Kurczaba ubogaca wspomnieniami swojej Mamy – p. Heleny Starościak, oraz znajomej – p. Marii Chojeckiej.

           Dobre wspomnienia o zagnańskim proboszczu zachowali i w krótkiej formie przekazali profesorowie: † Kazimierz Długosz (Wspomnienia o Księdzu Janie Kurczabie) oraz Władysław Kupiszewski (Wspominam Księdza Kanonika).

           Piękne świadectwo o naszym bohaterze przekazał † ks. prał. Marian Haczyk. Jego artykuł (Był dla mnie wzorem) ukazuje sytuację proszowickiej plebanii i parafii i czytelną, jednoznaczną postawę proboszcza. Dziecięce spojrzenie na Księdza – Stryja utrwala wspomnienie Marcina Kurczaba (Pamiętam). Natomiast Magda Kurczab, która zna Księdza Jana tylko z opowiadań, opisuje coroczne zagojskie spotkania dedykowane Stryjowi.

           Tom zamykają dwa artykuły stanowiące analizę materiałów źródłowych: Michała Wałka (Ksiądz Jan Kurczab w źródłach historycznych) oraz Marcina Kurczaba (Ksiądz Jan Kurczab w świetle dokumentów Służby Bezpieczeństwa).

          Serdecznie dziękujemy † ks. prał. płk. Tadeuszowi Skrzyniarzowi, proboszczowi parafii pw. św. Rozalii i św. Marcina w Zagnańsku, za życzliwą pomoc w przygotowaniu i promocji tej książki.

* * *

          W projekcie wzięły udział następujące osoby: Wanda Adamiec-Ptak, Witold Bimer, Maria i Andrzej Bolkowie, Maria Chojecka, prof. Kazimierz Długosz, dr Krystyna Długosz-Kurczabowa i Józef Kurczab, Teresa i Mieczysław Dudałowie, Helena Danuta i Mirosław Gareccy, Halina Gosek-Ulewińska, ks. prał. Marian Haczyk, ks. dr Witold Janocha, + Irena Jarska, prof. Władysław Kupiszewski, Krzysztof Kurczab, Magdalena Kurczab, Stanisława Kurczab, Danuta i Bolesław Kurczabowie, Elżbieta i Marcin Kurczabowie, ks. prał. prof. Julisław Łukomski, Maria Opiłowska, + ks. kan. Józef Piwowarczyk, Helena Starościak, Barbara Tokarczyk, Anna Tuz – dyrektor Szkoły Podstawowej nr 1 w Zagnańsku, Michał Wałek, Wojciech Wałek, Teresa Zofia Wałek, Barbara i Jarosław Grzegorz Wałkowie, Bożena i Witold Wałkowie, Hanna Wesołowska, prof. Zofia Wolska, ks. kan. Jerzy Żmuda. Serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy w najmniejszym nawet stopniu przyczynili się do powstania tej publikacji.

* * *

          † Krystyna Długosz-Kurczabowa, Maciej W. Kurczab, red., Ksiądz nie jest kapłanem dla siebie. Rzecz o Księdzu Janie Kurczabie, Wydawnictwo „Pod Krzyżem”, Warszawa 2010, ISBN 978-83-930677-0-1, s. 328.